مگس سفید ؛ سفید بالک یا عسلک گلخانه

مگس سفید یا عسلک پنبه- Bemisia tabaci

مگس سفید یا عسلک پنبه Bemisia tabaci

نام فارسی : مگس سفید یا عسلک پنبه

نام لاتین : White flies

نام علمی: Bemisia tabaci

نام خانواده و راسته: Aleyrodidae (Homoptera)

مقدمه:

عسلک برگ پنبه از دیر زمان در مناطق پنبه کاری ایران وجود داشته و اولین بار در سال 1323 در اطراف کرمان توسط ” بشیرالهی ” مشاهده و جمع آوری گردیده و در همان سال در نقاط پنبه خیز فارس و کرمان انتشار داشته است.

این آفت در سالهای اخیر در مناطق پنبه خیز استان فارس، گرمسار و جیرفت حالت طغیانی پیدا نموده و از مهمترین آفات پنبه محسوب می شود.

فرم شناسی آفت:

طول حشره بالغ ماده در حدود 1/1_2/1 میلیمتر و عرض بدن با بالهای باز حدود 5/2 میلیمتر است.

رنگ اصلی بدن زرد لیموئی ولی بدلیل پوشیده شدن سطح بالها و بدن از گرد مومی سفید رنگ، رنگ ظاهری حشره سفید به نظر می رسد. چشمها قرمز رنگ و به دو قسمت تقسیم شده است.

شاخکها 7مفصلی و رنگ آن زرد لیموئی است. مفصل اول شاخک کروی و مفصل دوم گلابی شکل و مفصل سوم طویل با اندازه طول مفصل اول و دوم می باشد. در انتهای مفصل سوم یک عدد مو و نزدیک آن دو Sensory rores وجود دارد. آخرین مفصل شاخک طویل تر از مفصل ماقبل آن می باشد.

پاها قوی و قدری تیره رنگ و پنجه ها دو مفصلی است.

طول حشره نر 06/1 میلیمتر و قدری کوچکتر از حشره ماده و در انتهای حلقه انتهائی شکم دارای دو جفت قلاب که راس آن خمیده و متوجه زیر شکم است می باشد.

تخم عسلک:

تخم این حشره بیضوی، تخم مرغی شکل دارای دنباله کوتاهی است که در نسج برگ فرو می رود و تخم را از قسمت پهن آن به برگ می چسباند. طول متوسط تخم بدون دنباله در حدود 2/0 میلیمتر است.

تخم ها به صورت انفرادی یا دسته جمعی در زیر برگ قرار داده شده و در ابتدا زرد روشن و سپس قهوه ای میگردند.

مرحله نوزادی در عسلک:

نوزاد حشره بمحض خروج از تخم تا ظهور حشره کامل سه مرحله لاروی و یک مرحله شفیرگی یا پوپاریوم را طی می کند. نوزاد یا لارو سن اول خیلی ریز، دارای سه جفت پا، زرد روشن بیضی کشیده و در حاشیه بدن 16جفت مژه مومی دارد. شاخک ها یک جفت و باریک و بلند است. این نوزاد متحرک و در پشت برگ بحرکت مختصری ادامه می دهد. پس از زمان کوتاهی با فروبردن اندام مکنده خود در نسج برگ، در تمام دوره زندگی پورگی در همان محل ثابت می ماند. پس از گذشت سه مرحله پورگی مرحله شفیرگی یا پوپاریوم فرا می رسد.

در این مرحله از زندگی، حشره بی حرکت بوده و تغذیه نمی کند. اندازه بدن شفیره نزدیک به یک میلیمتر می رسد. شکل آن بیضی و کمی محدب است. حلقه آخر شکم منتهی به دو عدد مو می باشد. رنگ شفیره سفید مایل به زرد است و در طرفین حاشیه بالای بدن دو برآمدگی سفید رنگ دارد. پوست شفیره کمی شفاف و در قسمتهای بدن شفیره به رنگ زرد از داخل آن نمایان است.

نحوه پراکنش آفت در ایران و سایر نقاط جهان:

عسلک برگ پنبه در سواحل خلیج فارس، استانهای بلوچستان و سیستان، خوزستان، مازنداران، گرگان، فارس (داراب و جهرم )، کرمان، خراسان (طبس ) و نقاط گرمسیر استان مرکزی مانند گرمسار و ورامین و همچنین اصفهان و کاشان شیوع دارد.

ضمنا در کشورهای عراق، هندوستان، پاکستان، و سودان، این حشره از آفات مهم پنبه محصوب می شود.

عسلک پنبه در ایران دارای میزبانهای متعدد است و تا کنون 46گونه میزبان از گیاهان زراعی، زینتی، علف های هرز و درختان برای این آفت گزارش شده است.

خسارت زائی آفت:

از نظر اقتصادی در بین گیاهان زراعی در مرحله اول پنبه که در سالهای وفور در صورت عدم رعایت اصول زراعی و مبارزه بسختی آسیب می بیند. دوران آلودگی این زراعت در گرمسار از اواخر مردادماه آغاز و تا آخرین روزهای زندگی بوته پنبه ادامه می یابد. پس از آن خربزه در مرحاه دوم اهمیت است این محصول از زمان ظهور اولین برگها مورد حمله قرار می گیرد و تا زمان خشک شدن بوته ها ادامه می یابد.

این آفت نه تنها از راه تغذیه و مکیدن شیره نباتی سبب ضعف بوته های پنبه می شود بلکه با ترشحات خود چسپندگی الیاف را باعث می گردد. چسپندگی الیاف از مهمترین و خطرناکترین خسارت آفت محسوب می شود، زیرا کیفیت محصول و در نتیجه ارزش صادراتی آنرا به میزان قابل توجهی نقصان می دهد. حشرات کامل و نوزادهای آن خرطوم خود را در بافتهای پشت برگ فروبرده و شیره گیاه را می مکند، در نتیجه مقدار آب بافتهای گیاه و مواد ازته آن کم می شود. در صورتی که حمله آفت شدید باشد جوانه ها و اعضاء میوه دهنده نبات ضعیف و بتدریج زرد شده و می خشکند و در سطح برگهای آفت زده لکه های ارغوانی به وجود می آید.

زمستان گذرانی و چرخه زیستی آفت:

عسلک پنبه زمستان را به صورت تخم، حالات مختلف پورگی یا ندرتا حشره کامل روی علفهای هرز بسر می برد.

در مناطق پنبه کاری فارس این آفت می تواند در اکثر اوقات سال فعالیت داشته باشد و روی میزبانهای هرز و زراعی زندگی نماید. ظهور حشره معمولا از اوائل خرداد ماه به بعد روی بوته های پنبه ظاهر می گردد و در ماههای مرداد، شهریور و مهرماه به فعالیت خود ادامه داده و از اواخر مهرماه به بعد از تراکم جمعیت آن کاسته شده ولی در عین حال به صورت حالات مختلف در پائیز روی بقایای بوته پنبه و اواسط دیماه به بعد شفیره و احتمالا پوره سن سوم و بندرت حشره کامل در بقایای بوته پنبه دیده می شود. از اوائل اسفندماه که شرایط جوی مساعد می گردد می توان حشره کامل فعال را مشاهده نمود و اولین نسل آفت را به وجود می آورد. تعداد تخم این حشره بطور متوسط حدود 150_200 عدد بوده که اغلب بطور انفرادی و گاهی چند عدد کنار هم در پشت برگ و بندرت در سطح روی برگ دیده می شوند. در شرایط جوی مناطق پنبه کاری استان فارس مخصوصا داراب که متوسط درجه حرارت در تابستان حدود 32درجه است دوره تفریخ تخم کوتاه و حتی کمتر از یک هفته و دوره رشد لاروی نیز 7روز یا کمی بیشتر میباشد.

بنابراین آفت می تواند در تابستان هر دو هفته یک نسل داشته باشد، در حالیکه طول نشوونمای یک نسل در اوائل بهار و یا در اوائل پائیز حدود یکماه به طول می انجامد. در مورد تعداد نسل این آفت در فارس با توجه به عدم سرمای شدید و یخبندان در زمستان و همچنین وجود میزبانهای هرز و زراعی در مناطق پنبه کاری احتمالا بیش از یازده نسل در سال دارد.

حشره بالغ در گرما و هوای آرام بسیار فعال است و متحرک و دارای پروازهای کوتاه و پشت سرهم می باشد ولی با پائین آمدن درجه حرارت و وزیدن باد در زیر برگها پنهان می شود. این حشره در مزارعی که رسیدگی بیشتر از نقطه نظر مصرف کود و آبیاری لازم و منظم به عمل آمده و دارای رشد بیشتری است و تراکم زیادتری دارد.

در صورت خشک شدن برگ پوره پشت آن از بین می روند و تنها پوپاریوم می تواند در اینحالت زندگی کند.

مبارزه با آفت عسلک پنبه:

به طور کلی مبارزه با آفت عسلک پنبه به دو صورت مبارزه شیمیائی و اکولوژیک در جهان مرسوم می باشد که در اینجا به شرح هر دو مبارزه خواهیم پرداخت.

مبارزه شیمیائی با عسلک پنبه موقعی دارای اثر قاطع است که همراه با آن مجموعه عملیات زراعی ذیل انجام گیرد:

1- کندن و سوزاندن بوته های پنبه و گیاهان هرز میزبان، بلافاصله بعد از خاتمه برداشت محصول.

2- زود کشت نمودن پنبه در بهار بطوریکه کشت پنبه در اواسط اردیبهشت ماه خاتمه یابد.

3- زراعت پنبه دور از جالیز و آفتابگردان و یا با رعایت فاصله کافی با آن کاشته شود.

4- بمحض خاتمه فصل برداشت محصولات جالیزی مزرعه جالیز باید شخم عمیق زده شود تا پناهگاهی برای حشره نباشد.

5- تبدیل روشهای کاشت کرتی به کشت خطی.

6- برداشت بموقع محصول پنبه برای جلوگیری از آلوده شدن به شیره عسلک.

مبارزه شیمیائی:

اقدامات شیمیائی یعنی استفاده از سموم جدید اختصاصی به هنگام رسیدن به نرم مبارزه، در حال حاضر 8عسلک در یک برگ (نرم کشورهای خارجی) می تواند در کنترل خسارت آفت نقش مهمی ایفا نماید. بهنگام شروع طغیان آفت سمپاشی همگانی و وارد نمودن ضربه به جمعیت آفت می تواند نتایج ثمر بخشی در کاهش خسارت داشته باشد.

( سموم مورد نظر بر اساس توصیه های حفظ نباتات محل انجام می پذیرد. )

در زمینه مبارزه شیمیائی و انتخاب بهترین حشره کش دو سری آزمایش در گرمسار توسط حبیبی (1353) و منصف و کشکولی (1356) در داراب فارس انجام شده است.

با توجه به نتایج این آزمایشات امولسیون تیودان 35% به میزان سه لیتر در هکتار و پس از آن از امولسیون دیمیکرن 50% به میزان یک لیتر در هکتار و یا امولسیون پرفکتیون 40% به مقدار 5/1لیتر در هکتار می توان استفاده کرد.

تاریخ اولین سمپاشی در داراب در نیمه دوم شهریور و در گرمسار نیمه اول مهرماه میباشد.

مبارزه بیولوژیک:

به دو روش انجام پذیر است : 1) استفاده از شکارچی های طبیعی 2) استفاده از پارازیتوئیدهای عسلک

معرفی پارازیتوئیدها:

1. Encarsia formusa

2. Encarsia lutea

3. Eretmocerus mundus

معرفی شکارچی ها:

1. Hippodamia Variegata

2. Coccinella septempunctata

3. Exochomus

اختصاصاً روی مگس سفید4. Clitostethus arcuatus (col. Coccinellidae) .

استفاده از حشره کش میکروبی ( نژادی از قارچ باواریا ) می تواند در افزایش بیماری و مرگ و میر عسلک نقش مهمی ایفا میکند.

تریپس Thrips

Thrips

نام علمی: THysanoptera

کلمه تریپس از دو کلمه(Thysano ) به معنی ریشک و (petera ) به معني بال مي باشد و اين اشاره به اين مطلب دارد كه حاشيه بال هاي اين حشرات داراي ريشك هاي بلندي است .

این حشرات در اغلب بخش های جهان وجود دارند که شبیه به پشه ریزی است که دارای رنگ زرد است. نرها به طول (1-9/0 میلیمتر ) درازا دارند , درحالی که ماده ها طول بیشتری دارند و 2/1 میلیمتر می باشند. تخم های این حشرات با چشم غیر مسلح دیده نمی شوند .

.

انواع مهم تریپس:

• thrips tabaci

• thrips franklinilla

• Heliothrips haemorrioidalis

Franklinia قرنطینه ای است و در ایران هنوز نیامده است ولی در انتقال ویروس از tabaci اثر بیشتری دارد.

شکل شناسی:

تريپس حشره اي ظريف با بال هاي حاشيه دار است . و حاشيه اي روي جفت پاهايشان ديده مي شود.تريپس هاي نا بالغ ،لارو(نمف) ناميده مي شوند . تریپس داراي شش پا ، شكم باريك و بال كوتاه مي باشند. بيشتر تريپس ها رنج رنگشان از نيمه شفاف سفيد تا زرد متمايل به قهوه ايي تيره يا سياه هستند. كه بسته به گونه و چرخه زندگيشان دارد. بيشتر تريپس ها رنج رنگشان از نيمه شفاف سفيد تا زرد متمايل به قهوه ايي تيره يا سياه هستند. كه بسته به گونه و چرخه زندگيشان دارد. تريپس در گلخانه بكرزا ( parthenogenic) است يعني بدون جفت گيري توليد نسل مي كند ونرها بندرت ديده مي شوند. ماده ها تخم هاي خود را در درون برگ يا ميوه قرار مي دهند. حشرات نر و ماده خيلي به هم شبيه هستند. حشرات نر كوچكترو فاقد تخم ريز و يا زائده لوله مانند در انتهاي شكم مي باشد.

چرخه زندگی:

چرخه زندگي تريپس شامل 6 مرحله می باشد. شامل تخم،2 مرحله لاروي فعال(نمف) ,مرحله پيش شفيرگي(prepupal (، مرحله شفيرگي(pupal) و مرحله بزرگ سالي مي باشد. تخم ها در سلول های پارانشیمی گل و برگ گذاشته می شوند ( خوشبختانه در این مرحله بسیاری از تخم ها می میرند). بعد از چند روز تخم ها باز شده و لاروها فوراً شروع به تغذیه از سلول های پارانشیمی و گرده گل ها می کنند. درطی دوره نمف توانایی تحرک افزایش می یابد.

تریپس ها بعد از مدت کوتاهی از تخم در آمده ( که بستگی به دما دارد). و خیلی فعال می شود. و تا 3 سانتیمتر میتواند بپرد. و به علت اندازه کوچکشان به راحتی توسط باد پخش می شوند. ماده ها پس از 3 روز از زندگیشان شروع به تخم گذاری می کنند .

روش ها ی تشخیص تریپس در گلخانه:

مشاهده کارتهای زرد و آبی

خسارت روی برگهای جوان که حالت نیش زدگی دارد .

خسارت روی غنچه ها و گل ها

همچنین اگر کاغذ سفیدی بر زیر گل یا برگ بگیریم و برگ را بتکانیم حشرات بر روی آن ریخته می شوند.

در مجموع شناسایی این آفت مشکل است زیرا تخم ها و آفت در زیر سطح برگ هستند. همچنین در مجموع تخم گذاری این حشره غیر معمول است چون ماده تخم هایش را با مدفوع خودش می پوشاند.

نحوه خسارت:

خسارت تريپس موجب زشت و بد شكل برگ ها مي شود. معروفیت تریپس به علت این است که ویروس از گیاهی به گیاه دیگر منتقل می شود. همچنین این آفت از اندام های گیاهی تغذیه می کند. تریپس ها دهانشان دارای قسمت های سوهان مانندی است که با آن گلبرگ گل یا برگ ها می مکند که این عمل باعث ایجاد رگه های قهوه ای بر گلبرگ های روشن گل ها می شود. همچنين تريپس موجب ضعيف شدن گياهان مي شود.

بیشترین خسارت تریپس بر گلهای زرد و صورتی می باشد که از مهم ترین آنها می توان به Buty by oger نوعی گل صورتی اشاره کرد. ( wisdom - king kong- sweet Avalanch )

همچنین ممکن است خط ها یا رگه های نقره ای یا سفید در شاخ و برگ گل ها ایجاد کند. بعد از این مرحله تنش اضافه شده و باعث تخریب بویژه در غنچه های کوچک می شود. برگ ها دفرمه شده و یا نقره ای رنگ می شوند. رنگ نقره ای به نظر می رسد به علت خالی شدن سلول های پارانشیمی توسط عمل مکیدن باشد.

بر اثر تغذيه تريپس قطرات بسيار كوچك مايع مايل به قرمز در هر دو سطح برگ ديده مي شود كه بوسيله تريپس ترشح شده اند .

و رنگ اين قطرات بتدريج سياه مي شود.اين گلبول هاي مايع (قطرات كوچك) از نظر اندازه بزرگ و سپس قلقلي مي شوند و بلافاصله يك گلبول ديگر شروع به تشكيل شدن مي كند، كه در نتيجه اين اعمال باعث بوجود آمدن لكه هاي سياه در مناطق مورد هجوم است.اين گلبول ها بعنوان بازدارنده هاي (پرداتور) عمل مي كنند.

تريپس به تعدادي از گياهان زينتي ، ميوه ها و سبزيجات هجوم آورده و از طريق از بين بردن جوانه ها ، گلها و بافت هاي برگ ها غذا مي خورند، سپس شيره گياه را مي مكند.آنها باعث دفرمه شدن و تغيير رنگ گل ها و جوانه ها و يا ايجاد نواحي با لكه هاي نقره اي در برگ مي شوند.

• تريپس ترجيح مي دهد ازبافت هايي كه جوان است و سرعت رشد زيادي دارد تغذيه كند . قبل از اينكه غنچه ها باز شوند تريپس از بافت گلبرگ تغذيه مي كند و باعث از بين رفتن آن مي شود. هنگامي كه جمعيت اين آفت افزايش پيدا مي كند غنچه هاي گل دفرمه مي شود و هنگام باز شدن خراب مي شود و روي گلبرگ ها لكه هاي قهوه اي رنگي ديده مي شود.

• در هنگام زياد شدن فعاليت و جمعيت تريپس موجب خسارت جدي به برگ يا ساقه شده و باعث (die back)مرگ برگ مي شود.

• در کل علایم و نشانه های تریپس شامل : پیچیدگی برگ , پژمردگی و ضعف برگ , تغییر رنگ برگ و کوچک ماندن میوه می باشد.

روشهروشهای مبارزه:

• استفاده از توری در دریچه تهویه جهت جلوگیری از ورود تریپس از محیط بیرون ( توری با مش 12*10 )

• شستشوی گل ها هم در موقع مشاهده تریپس می تواند موثر باشد.

استفاده از کارتهای زرد و آبی در هر 15-10متر مربع یک عدد- و به ارتفاع کمی بالاتر از سطح گیاه ( نکته مهم دراستفاده از کارت اینکه به ازای هر 2 کارت زرد 1 کارت آبی استفاده شود. )

تله هاي زرد چسبنده ( كارت زرد ) در طول راهروهاي داخل گلخانه ، نزديك در و پنجره ها و محل هاي ورودي نصب مي شود و حداقل هفته اي يك بار مورد بازديد قرار مي گيرد.

• لازم به ذکر است استفاده از این نوع کارت ها تنها برای حشرات بالدار به کار می رود.

کنه تار عنکبوتی

کنه دو نقطه ای

(spider mite)

نام علمي اين كنه :

از خانوادهTetranychidae

از راسته Prostigmata مي باشد.

كنه دو نقطه اي از شايع ترين آفات گل خانه هاي رز است. اين كنه دامنه ميزباني بسيار وسيعي(در حدود900ميزبان) دارد.

خسارت مستقيم از طريق تغذيه كنه ها از برگ هاست.برگ ها ابتدا لكه دار شده و خشك مي شوند.

خسارت غير مستقيم : بدليل وجود تارها گياه دچار بد شكلي مي شود و رشدش كاهش پيدا مي كند كه اين خسارت بخصوص در گل خانه ها شايع است.

• علائم اوليه آلودگي توسط كنه دونقطه اي ايجاد لكه هاي كلروتيك روي برگ است.روي برگ هاي ضخيم ممكن است اين لكه ها ايجاد نشوند.علت ايجاد اين لكه ها اين است كه كنه از سلول هاي سطح زيرين برگ تغذيه كرده و و آن را از كلروفيل كه رنگ سبز را به برگ مي دهد خالي مي كنند. اين سلولها بدون كلرفيل سفيد يا برنزه به نظر مي رسند. آلودگي شديد باعث مي شود برگ ها كاملا بيرنگ و خشك شده و در نهايت ريزش كنند. جمعیت بالاي كنه باعث بي برگي كامل بوته ها شده و يا گياه به طور كامل از بين مي رود.هم چنين كنه تارهاي نازكي درمسير حركتش مي تند. معمولاسطح زيرين برگ ها كاملا از تار پوشيده مي شود. وقتي تعداد كنه ها زياد است تارها سراسر بوته هاي رز را مي پوشانند. آلودگي شديد روي رز باعث مي شود برگ ها پيچيده و قهوه اي شوند وسپس ريزش كنند.

اگر كاغذ سفيد زير بوته گرفته و برگ هاي آلوده را تكان دهيد ،لكه هاي سياه كوچكي مثل دانه هاي فلفل روي كاغذ مشاهده خواهيد كرد. بزرگترين مشكلي كه در مورد كنه ها وجود دارد اين است كه بدليل اندازه بسياركوچكشان وبدليل اينكه زير سطح برگ هستند بسيار دير متوجه حمله شان مي شويم و معمولا بعد از اينكه خسارت وارد مي كنند مورد توجه قرار مي گيرند. رنگ كنه دونقطه اي از زرد يا سبز روشن تا سبز تيره یا قهوه اي متغير است و داراي 2 لكه سياه روي سطح پشتي بدنشان هستند.اندازه شان0.4mm است.

نرها از ماده ها كوچكتر بوده،پاهاي بلندتري دارند و فعال ترند. بدن باريكي دارند و روي شكمشان نقاط بيشتري دارند.هر ماده روزانه 19تخم مي گذارد و در مجموع هر ماده مي تواند بسته به ميزبان و شرايط آب و هوايي 120 تخم بگذارد. تخم ها كروي و در ابتدا شفافند اما به تدريج زرد رنگ مي شوند.تخم ها بسيار كوچكند و زير تارها در سطح زيرين برگ قرار داده مي شوند.

لارو: 6 پا دارد سفيد رنگ بوده كمي از تخم بزرگتر است و چشم هاي قرمز مشخصي دارد. لاروها بعداز 3-15 روز (بسته به درجه حرارت) از تخم خارج شده ، در ابتدا بي رنگند و فقط 6 پا دارند .در دو دوره نمفي بعدي كه بعد از مرحله لاروي است، زرد كمرنگ تا سبز بوده ،8 پا دارند و2 نقطه سياه روي بدنشان ظاهر مي شود. لاروها بلافاصله پس از خروج از تخم سفيد رنگ هستند. اما بعد از تغذيه از شيره گياهي ،سبز-زرد شده و2نقطه سياهرنگ پديدار مي شود.بعداز دوره دورمانسي(خواب) نمف ها با 8 پابوجود مي آيند.بعد ازيك دوره خواب ديگر و دوره نمفي ،كنه بالغ مي شود.نمف ها ممكن ست در هواي گرم و خشك طي 5 روز بالغ شوند. دوره تخم در دماي 15درجه 36 روز.دردماي 29درجه 16 روز ودر دماي 30 درجه 7 روز است.

درشرايط مطلوب، كنه ماده در دماي 20 درجه 129تخم مي گذارد.
• دوره زندگي اين كنه 1-3 هفته (در هواي خيلي خشك) است. دردماهاي پايين تر و نور كمتر كنه هاي ماده ی زمستان گذران گسترش پيدا مي كنند، دو لكه خود را از دست داده ودرشكاف ها و ترك ها پنهان مي شوند.اين ماده ها نارنجي روشن يا قرمز رنگند و تغذيه ندارند.درزمستان توليد مثل متوقف مي شود. در بهار ماده ها دوباره فعال شده و جمعيت هاي جديدي را ايجاد مي كنند.

• تكثير كنه ها درزير دماي 13 درجه متوقف مي شود

• شرايط مناسب آب و هوايي براي كنه دونقطه اي،آب و هواي گرم و خشك است.

• درشرايط گلخانه كنترل كنه دو لكه اي مشكل است.كنترل دائمي برگ ها براي اطمينان پيدا كردن از اينكه كنه در گلخانه حضوردارد يا خير ضروري است.اين كنه در سرتاسر بوته مي تواند وجود داشته باشد اما بيشتر برگ هاي مسن تر و رگبرگ ها را آلوده مي كند.هنگاميكه علائم روي برگ ها بروز مي كند نشان دهنده اين است كه كنه گسترش پيدا كرده و مبارزه مشكل تر مي شود.

• در شرايط مناسب جمعيت كنه ها به سرعت زياد شده و خسارت زيادي به رزها وارد مي كنند.بوته هايي كه به طور متراكم كشت شده اند و جريان هوا در بين آنها كم است، پناهگاه بسيار خوبي براي تكثير كنه ها هستند.گردو خاك و آلودگي روي سطح برگ ها مانع فرايند تعريق و خنك سازي گياه مي شود و مكان مناسبي براي كنه ايجاد مي كنند.

• كنه ها از طريق لباس كارگران، ادوات كشت و گياهان آلوده منتشر مي شوند.هنگامي كه كيفيت ميزبانشان افت مي كند به گياهان با كيفيت بهتر حمله مي كنند و جمعيت هاي جديدي در آنجا ايجاد مي كنند.

• گياهان و وسايل جديدي كه به گلخانه آورده مي شوند بايستي كنترل شوند تا حاوي كنه يا سايرآفات نباشند.

• در بوته هايي كه نزديك به هم كشت شده اند گسترش كنه ها از بوته اي به بوته ديگر صورت مي گيرد.

• كنه ها بال ندارند بنابراين استفاده از تله هاي چسبناك براي آنها كاربردي ندارد.

شناسایی کانونها

• كنترل هفتگي براي شناسايي ورود كنه ها الزامي است.نقاط حاوي كنه بايستي علامت گذاري شوند تا مكان هايي كه مبارزه بايد در آنها صورت گيرد،مشخص باشند.مي توان نقشه اي از گلخانه تهيه كرد كه نقاط مورد حمله كنه علامت گذاري شده باشد.

• اين كنه در سطح زيرين برگها وجود دارد ،بنابراين بايستي سم پاشي در سطح زيرين برگ انجام پذيرد. این کار را با میتوان با لانس سر کج انجام داد.اسپايدرمايتها به صورت جزئي و نقطه اي قابل كنترل هستند اما اگر در سطح وسيع در گلخانه گسترش پيدا كنند بايستي سراسر گلخانه را سم پاشي كرد.

• كنه ها دوره زندگي كوتاهي دارند و ممكن است نسبت به سموم مقاوم شوند.بنابراين بايستي سموم مورد استفاده از گروههاي شيميايي مختلف باشند. بعد از3 بارسمپاشي با يك كنه كش كنه كش ديگري از ساير گروهها بايستي مورد استفاده قرار گيرد. كنه ها روي رز زمستان گذراني نمي كنند بنابراين روغن هايي كه هنگام خواب زمستانه استفاده مي گردند،موثر نيستند. كنترل بيولوژيك كنه دولكه اي بااستفاده از كنه هاي شكارگر مي تواند انجام پذيرد.

• Phytoseiulus persimilis مهمترين كنه شكارگر اين كنه است. اين كنه در گلخانه ها در رطوبت بالاي70% فعاليت مي كند و هنگامي كه هيچ غذايي باقي نماند باشد،كانيبال مي شود وازهم جنسان خودش تغذيه مي كندو از بين مي رود.

• اين كنه ها دماي 18 درجه يا بالاتر و رطوبت نسبي 70% راترجيح مي دهند .در روشهاي كشت معمول كه لايه اي ضخيم از برگ ها قسمت پايين بوته ها را فراگرفته،كنه هاي شكارگر شانس بيشتري دارند

• كنه شكارگر ديگر californicus Amblyueis است كه قدرت تهاجم كمتري دارد ولي مدت بيشتري زنده مي ماند.همچنين كنه شكارگر Feltiella acarisuga مي تواند مورد استفاده قرار گيرد كه لاروهاي اين كنه از تخم و كنه بالغ تغذيه مي كنند.حشراتي نظيرminute pirrate bug وGeocoris species))big-eyed bugsوكفشدوزك هايي كه از كنه تغذيه مي كنند:

• (Spider mite destroyer lady beetle) ازگونهStethorus وتريپس ها نيز از كنه دو نقطه اي تغذيه مي كنند.

• 1- در وحله اول استفاده از ارقامی که نسبت به کنه مقاوم هستند از جایگاه مهمی برخوردار است که نمونه ای از این ارقام نام برده می شود:

• Utopia

• Atumn breez

• Orange joice

• 2- از نکات قابل توجه دیگر جلوگیری از گرم شدن بیش از حد دمای گلخانه است و توجه به این نکته که ارقامی که به کنه حساس هستند در مکان خنک گلخانه یعنی کنار پد کاشته شود.

• 3- به محض مشاهده اولین علائم وجود کنه (شامل تار- نقره ای شدن سطح برگ و...) برگ ها رابا آب کاملاًشستشو داده بصورتیکه زیر برگ کاملاً شسته شود چون محل تجمع کنه زیر برگ هاست زیرا کنه راحتر از بافت زیر برگ تغذیه می کند .

4- جدا کردن و کندن برگ های آلوده و خارج کردن این برگ ها از محیط گل خانه.
5- شستشو با آب خالی 3 بار در هفته و بعد از آن استفاده از یک کنه کش

مگس مينوز برگ سبزي Leafmineres

مگس مينوز برگ سبزي Leafmineres:

بيش از 150 گونه از مگسهاي خانواده (Agromyzidae) در دنيا شناسايي شده اند كه روي گياهان مختلف تغذيه مي كنند.

4 گونه مهم از اين مگس­ها به نام­هاي Liriomyza trifolii , L. sativae , L. bryoniae , L. congesta مي­باشند. در حال حاضر گونه L. sativae ، خسارت بسيار شديدي را بر روي گياهان زينتي ، ژربرا ، داودي و سبزيجات گلخانه اي ، گوجه فرنگي و خيار وارد مي آورد.

زيست شناسي:

اگر چه زيست شناسي يك گونه با گونه ديگر از همان جنس باهم فرق دارد اما جنبه هاي عمومي مرتبط با مديريت آفت مشابه هستند. اندازه حشرات كامل مگس مينوز سبزي در حدود ٢ تا ٣ ميليمتر است و رنگ آن سياه و زرد است. حشرات ماده با تخم ريز خود خراشها و يا سوراخهاي كوچكي در سطح برگ ايجاد مي كنند. از محل سوراخ ايجاد شده ، شيره برگ بيرون زده و حشرات ماده و نر از آن تغذيه مي كنند. هر حشره ماده بسته به گياه ميزبان تا 250 تخم مي گذارد. تخم ها پس از 4 تا 5 روز تفريخ شده و لاروهاي جوان تقريباَ شكري رنگ از پارانشيم برگ بين دو سطح فوقاني و تحتاني تغذيه كرده و دالان هاي مارپيچي ايجاد مي نمايند. دالانها ابتدا بسيار نازك و نخ مانند هستند همزمان با رشد لاروها به رنگ زرد متمايل هستند و عرض كانال يا دالان پهن تر شده تا زماني كه لارو پس از ايجاد چند دالان مارپيچ و مستقيم از برگ خارج شده و در سطح برگ و روي سطح خاك به شفيره تبديل شود. در بعضي گونه ها لارو از برگ خارج شده و در همان جا شفيره شده و حشره از شفيره خارج مي شود. لاروهاي گونه L.trifolii در سطح برگ به‌آساني ديده مي شوند.

لاروها ٣ مرحله رشدي دارند كه ٤ تا ٧ روز به طول مي كشد. و دوره شفيرگي ٩ روز است. طول اين دوره ها مانند ساير حشرات به گياه ميزبان و دما بستگي دارد.

نحوه خسارت زني مگس مينوز:

مينوز ها دو نوع خسارت ايجاد مي نمايند. كه خسارت مستقيم در اثر تغذيه لاروها درون برگ و سوراخهاي ناشي از تغذيه بالغين در سطح رويي برگ ايجاد مي گردد. افزايش دالانهاي روي برگ باعث كاهش قابل توجه فتوسنتز برگ و ريزش پيش از موقع برگ مي شود. حتي سوراخ تغذيه بالغين مي تواند موجب مرگ سلولي در گياهان شود. خسارت غير مستقيم در اثر انتقال ويروسها ، باكتريها ، و قارچ هاي بيماريزاي گياهان از طريق سوراخهاي ايجاد شده توسط تغذيه ماده هاي بالغ حاصل مي شود.

تشخيص خسارت و حضور آفت:

برگ‌هاي گياهان را مي­بايست به طور هفتگي معاينه و بازديد نمود. نشاءهايي که به گلخانه منتقل مي­شوند بدقت بازرسي شوند. با نصب کارت­هاي زرد چسبنده در قسمت بالاي گياهان ،از شکار حشرات کامل مگس توسط کارت­های زرد آگاه شويد. علايم خسارت دالان­هاي مارپيچ در سطح برگ كاملاً مشهود است.

روش­هاي کنترل آفت :

روش­هاي غير شيميايي

• روش زراعي و فيزيکي
• حذف علف­هاي هرز ميزبان آفت از اطراف گلخانه
• نصب توري­هاي ضد حشره ( درب ورودي و دريچه­هاي تهويه ) که قطر هر سوراخ آن حدود 680 ميکرون يا تعداد تار وپود آن 10* 22 است.
• نصب کارت­هاي زرد به ابعاد 40*30 بطور عمودي و به فواصل هر دو متر يا نصب نوارهاي زرد رنگ به عرض 30 سانتي­متر در بالاي گياهان که با روغن STP آغشته شده­اند در شکار انبوه حشرات کامل مگس بسيار موثر است. بديهي است هر هفته روغن روي کارت تميز شده و دوباره با روغنSTP آغشته شود.
• نصب سر سالن با دو درب مجزا در ورودی گلخانه.

کنترل شيميايي :

کنترل شيميايي مگس مينوز برگ سبزي به علت استفاده از سموم غير مؤثر عليه اين آفت چندان موفق نبوده است زيرا به دنبال چند بار مصرف سم غير مؤثر ، طغيان آن را بهمراه داشته است. به نظر مي­رسد اين حشره قابليت زيادي در بروز مقاومت به سموم دارد. به هر حال سمي که در حال حاضر عليه اين آفت تأثير خوبي دارد آبامکتين نام دارد که در اروپا به آن Vertimec و در آمريکا Avid گفته مي­شود. استفاده از اين تركيب به نسبت 8/0 تا 1 در هزار تأثير خوبي در كنترل آفت دارد.

کنترل بيولوژيک :

گونه­هاي مختلفي از زنبورهاي پارازيتوئيدDacnusa , Opius , Diglyphus از روي لاروهاي اين آفت گزارش شده است.

حفاظت و پیشگیری از آفات در گلخانه

حفاظت و پیشگیری از آفات را میتوان در سه مرحله اجرا کرد:
الف - مرحله تولید نشاء و کاشت.
در این مرحله می توانید از تله های زرد چسبنده به ابعاد 13×8 سانتیمتر ( یک تله برای هر50 تا100 متر مربع) برای ردیابی اولیه مگس های سفید ، تریپس ها و شته ها استفاده کنید این تله ها می بایست درطول راهروهای داخل گلخانه ، نزدیک در و پنجره ها و محلهای ورودی هوا نصب شود و حداقل
هفته ای یکبار مورد بازدید قرا گیرد . علاوه بر بازدید تله ها بهتر است بوته های نشاء یا گیاهچه ها را نیز بصورت هفتگی از نظر وجود کنه یا شته بررسی کنید . وجود کنه های تارعنکبوتی را می توانید از طریق مشاهده مستقیم کنه بر روی گیاه یا مشاهده آثار خسارت آن مشخص نمایید. بر اثر تغذیه کنه های دو نقطه ای ( کنه های تار عنکبوتی ) نقاط زرد رنگی در سطح برگ بوجود می آید . از آنجائیکه تله های زرد تنها برای ردیابی حشرات بالدار قابل استفاده است ردیابی آفات بی بالی مانند کنه ها و یا شته های بی بال بصورت مشاهده مستقیم در نشاء ( یا گیاهچه) بسیار مهم است . شته ها بیشتر در زیر برگها یا اطراف جوانه های رویشی و زایشی گیاه مستقر می شوند و از طریق وجود پوسته های سفید رنگ آنها و یا ترشحات چسبنده براق آنها به نام عسلک بر روی اندامهای مختلف گیاه قابل ردیابی هستند.
علفــــهای هرز می توانند منبع مهمـــی برای استقرار حشرات و کنه ها در طول سال باشند . بنـــابر این می بایست کلیه علفهای هرز داخل و اطراف گلخانه را نابود کنید . از قرار دادن هر گونه گیاه زینتی در
اطراف نشاء ها یا گیاهچه های جوان خودداری کنید زیرا این نوع گیاهان نیز می توانند به صورت منبعی برای استقرار آفات عمل کنند.
ب - مرحله تولید محصول
در این مرحله عملیات توصیه شده در طی مرحله قبل می بایست ادامه یابد.

توصیه های بیشتر عبارتند از :
1- کلیه بقایای گیاهی را از مسیر راهروها و مسیر آبیاری به سرعت جمع آوری کنید و هیچگونه توده زباله را داخل و یا نزدیک گلخانه به حال خود رها نکنید
2- به منظور جلوگیری از گل آلوده شدن و مرطوب شدن سطح خاک که محل مناسبی برای تکثیر مگس های پوسیده خوار ایجاد می کند . خاک را بخوبی زهکشی کنید.
3- هرگز گیاهان متفرقه مانند انواع گیاهان زینتی و درختچه هارا داخل گلخانه قرار ندهید چرا که اینها بعنوان پناهگاههای جایگزین برای حشرات، کنه ها و سایر آفات عمل می کنند.
4- در جاهائیکه امکان پذیر است از توریهای محافط استفاده کنید تا از ورود حشرات جلوگیری شود استفاده از توری یک راه موثر و ساده برای جلوگیری از ورود آفات درشت مانند انواع پروانه های آفت، سوسکها ، زنبورها و سن ها به داخل گلخانه است.
5- حداقل یک محوطه به پهنای 10 متر فضای عاری از هر گونه گیاه یا چمن زنی شده در اطراف گلخانه ایجاد کنید ( در صورتیکه از علف کشها برای پاکسازی استفاده میکنید از عدم پاشش آنها در اطراف پنجره ها و هواکشهای گلخانه اطمینان حاصل کنید ). گیاهان زنیتی و سبزیجات خانگی محلهای استقرار خوبی برای حشرات و کنه ها هستند و به همین خاطر در نزدیک گلخانه این گیاهان به عنوان علف هرز در نظر گرفته می شود.
ج) مرحله پایان برداشت محصول
در صورتیکه بوته به حشرات و کنه های آفت آلوده شده با شد بلافاصله پس از آخرین برداشت محصول و قبل از حذف بوته ها اقدام به مبارزه با آفت نمایید تا جمعیت انتقالی آفت از یک دوره کشت به دوره دیگر نابوده شده یا به حداقل برسد. این کار فرصت باقی ماندن و پخش یا پنهان شدن آفت را در درزها و شکاف گلخانه و دیگر جاهای امن آن به حداقل میرساند. روشهای مبارزه با آفات در این مرحله می تواند شیمیایی و یا غیر شیمیایی باشد . استفاده از یک آفت کش مناسب قبل و پس از حذف بوته ها از داخل گلخانه معمولا" منجر به از بین رفتن بخش عظیمی از جمعیت حشرات و کنه ها می شود. از توصیه های کارشناســان در این مورد استفاده کنید . پس از مصرف آفت کشها و قبل از ورود به داخل گلخانه از انجام تهویه مناسب و کافی در داخل گلخانه اطمینان حاصل کنید.
درجه حرارتهای بالا بصورت یکنواخت و سراسری حداقل به میزان 40 درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی کمتر از 50 درصد به مدت حداقل 3 تا4 روز بطور موثری حشرات و کنه ها را کنترل خواهد کرد . پس از حذف بوته ها این روش می تواند تکرار شود . این روش در ماههای گرم تابستان به آسانی و با هزینه کمتری قابل اجرا است.
پس از اجرای روشهای فوق الذکر و حذف بوته ها می بایست با استفاده از تله های زرد چسبنده آفات بالدار احتمالی از قبیل تریپس ها ، مگس های سفید و شته ها ردیابی شوند . بطور منظم این تـله ها را بازدید کنید و اگر آفتی مشاهده کردید با استفاده از یک روش مناسب ضربه دیگری به آن وارد کنید.